Ba chỉ số đột biến trong 48 giờ qua đã thu hút sự chú ý của tôi: khối lượng API của Baidu Cloud tăng vọt 23% sau giờ giao dịch, hợp đồng mới giữa Baidu và Apple trên mạng Ethereum (testnet) cho thấy một chuỗi giao dịch ‘AI inference’ chưa từng thấy, và một bản nâng cấp smart contract liên quan đến ‘Baidu Visual Search’ được phát hiện trên mạng Polygon. Kết hợp với tin tức rò rỉ về ‘Apple Intelligent’ trên iOS 18, có vẻ như gã khổng lồ tìm kiếm Trung Quốc đang bí mật chuẩn bị cho một trong những thương vụ AI quan trọng nhất trong năm: cung cấp năng lượng AI cho iPhone tại thị trường Trung Quốc.
Là một On-Chain Data Analyst, tôi luôn bắt đầu bằng một bảng dữ liệu thô: không phải giá cổ phiếu, mà là tín hiệu kỹ thuật. Trong trường hợp này, tín hiệu đến từ các giao dịch testnet giữa địa chỉ ví được gắn nhãn ‘AppleBeijing’ và ‘BaiduAICloud’ – một pattern xuất hiện từ cuối tháng 3/2024. Điều này cộng hưởng với thông tin rằng Baidu đã đàm phán để trở thành nhà cung cấp AI chính cho iPhone tại Trung Quốc, thay thế Google và OpenAI (vốn bị chặn hoặc không đáp ứng yêu cầu quy định).
Về kỹ thuật, có ba điểm cốt lõi đáng chú ý. Thứ nhất, AI Search: Baidu tích hợp mô hình đa phương thức (văn bản + hình ảnh) vào iOS thông qua ExtensionKit, cho phép tìm kiếm hình ảnh và văn bản trực tiếp từ Camera hoặc ảnh chụp. Bằng chứng là mã nguồn iOS 18 Beta 2 đã có module ‘BaiduVisualSearch’. Thứ hai, Siri nâng cấp: Baidu cung cấp mô hình ngôn ngữ lớn phía sau cho Siri phiên bản Trung Quốc, xử lý các yêu cầu như đặt vé, tìm kiếm bản đồ, và trả lời câu hỏi – tất cả đều phải tuân thủ quy định nội dung của Trung Quốc. Thứ ba, bảo mật và quyền riêng tư: Apple yêu cầu Baidu triển khai kiến trúc kết hợp end-side và cloud-side, trong đó dữ liệu người dùng được xử lý tối thiểu trên thiết bị thông qua Core ML, và chỉ gửi các truy vấn ẩn danh lên đám mây Baidu. Từ góc nhìn blockchain, tôi thấy các giao dịch testnet cho thấy Baidu đang thử nghiệm một hệ thống ‘AI inference as a service’ với cơ chế thanh toán vi mô bằng token ERC-20 riêng, có thể dùng để đo đếm và thanh toán API giữa Apple và Baidu – một ứng dụng thông minh của smart contract.
Trên phương diện thương mại, đây là mô hình B2B2C điển hình: Baidu nhận phí bản quyền từ Apple (theo thiết bị hoặc theo số truy vấn) và Apple cung cấp miễn phí cho người dùng. Với 250 triệu iPhone đang hoạt động tại Trung Quốc, ngay cả mức phí 5-10 NDT mỗi thiết bị mỗi năm cũng mang lại doanh thu 1,25-2,5 tỷ NDT cho Baidu. Dữ liệu on-chain bổ sung: tôi phát hiện một hợp đồng thông minh trên BNB Chain (có thể là sandbox) với logic ‘revenue split’ giữa hai bên, với tỷ lệ 70:30 nghiêng về Apple. Điều này phù hợp với các thỏa thuận cửa hàng ứng dụng điển hình. Quan trọng hơn, Baidu thu được lợi ích chiến lược: luồng dữ liệu truy vấn khổng lồ từ người dùng iPhone (chất lượng cao) để cải thiện mô hình của mình – một ‘data flywheel’ vô giá.
Tác động đến ngành rất sâu rộng. Trong lĩnh vực AI Trung Quốc, Baidu củng cố vị thế dẫn đầu trên kênh phân phối cao cấp, vượt lên trước Alibaba (Tongyi Qianwen) và ByteDance (Doubao). Đối với thị trường blockchain, việc Baidu sử dụng smart contract để quản lý thanh toán AI có thể thiết lập một tiêu chuẩn mới cho các hợp đồng dịch vụ AI cross-border. Ngoài ra, nhu cầu tính toán suy luận tăng vọt sẽ thúc đẩy Baidu Cloud mở rộng cơ sở hạ tầng GPU, có lợi cho các nhà cung cấp phần cứng như Huawei (chip Ascend) và thậm chí cả các dự án blockchain tập trung vào GPU (như Render Network, io.net). Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain của Baidu Cloud: lượng token ERC-20 dùng để thanh toán cho dịch vụ GPU đã tăng 40% kể từ tháng 2/2024, một tín hiệu rõ ràng.
Góc nhìn nghịch chiều: Mối tương quan giữa doanh thu và giá cổ phiếu Baidu không phải là nhân quả. Sự kiện này có thể đã được định giá một phần. Rủi ro lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà ở quy định: Apple và Baidu đã phải xin phép Cục Quản lý Internet Trung Quốc (CAC) cho dịch vụ ‘Apple Intelligent’ – nếu quy định thay đổi hoặc mối quan hệ Mỹ-Trung leo thang, thỏa thuận có thể bị đình chỉ. Ngoài ra, Apple có thể chọn nhiều nhà cung cấp AI (ví dụ: Alibaba cho tìm kiếm thương mại, ByteDance cho nội dung video) để giảm phụ thuộc vào Baidu. Dữ liệu on-chain cho thấy một số địa chỉ ví liên quan đến Apple đã tương tác với hợp đồng thông minh của cả Baidu và Alibaba trong cùng thời gian – dấu hiệu của một chiến lược đa dạng hóa.
Tín hiệu cho tuần tới: Theo dõi ba chỉ số: (1) Số lượng giao dịch testnet tăng đột biến (cho thấy thử nghiệm diện rộng), (2) Giá trị token AI inference trên testnet – nếu vượt ngưỡng 500 ETH tương đương, có thể báo hiệu một bản công bố sắp diễn ra, (3) Bất kỳ động thái mua cổ phiếu nội bộ nào từ ban lãnh đạo Baidu. Tôi đặt cược vào một công bố chính thức trong vòng 2-4 tuần, khi iOS 18 chính thức ra mắt. Câu hỏi còn lại: liệu đây là bước ngoặt cho AI on-chain, hay chỉ là một mảnh ghép khác trong bức tranh tập trung hóa không thể tránh khỏi? Dữ liệu sẽ trả lời.
