Trong 7 ngày qua, Bitcoin mất 36% giá trị từ đỉnh $126,000. Không có vụ hack. Không có lệnh cấm. Không có thanh lý ồ ạt. Điều đó đáng sợ hơn bất kỳ sự sụp đổ nào từng xảy ra.
Hãy nhìn lại lịch sử. Năm 2014, Mt.Gox sụp đổ - mất 40% trong một tuần. Năm 2018, ICO bubble vỡ - mất 70% trong 6 tháng. Năm 2020, COVID crash - giảm 50% trong hai ngày, nhưng phục hồi ngay. Năm 2022, LUNA + FTX - hai cú sốc liên tiếp, mất 60% trong quý. Mỗi lần đều có kẻ thù cụ thể: một scandal, một lệnh cấm, một cuộc thanh lý dây chuyền. Lần này, Bloomberg nói: "sự phai nhạt dần của sự quan tâm" (slow fade of interest). Đó không phải một sự kiện, mà là một quá trình. Và điều đó khiến tôi lạnh sống lưng.
Dựa trên kinh nghiệm kiểm toán của tôi với hàng chục giao thức DeFi, tôi biết rằng sự sụp đổ do thanh lý dễ đoán hơn sự chết dần do cô đơn. Khi có scandal, bạn có thể mua đáy. Khi có thanh lý, bạn biết ai đã sai. Nhưng khi sự quan tâm biến mất, bạn không thể mua gì cả vì không có người bán - chỉ có sự trống rỗng.
Bây giờ hãy nhìn vào dữ liệu on-chain. Trong 30 ngày qua, số địa chỉ hoạt động giảm 15% - đó là mức thấp nhất kể từ tháng 10/2023. Khối lượng giao dịch spot trên Binance giảm 40% so với tháng trước. Funding rate trên các sàn phái sinh chỉ ở -0.005% - âm nhưng rất nhẹ, không phải âm sâu như -0.1% hồi tháng 6/2022. Điều đó có nghĩa: không ai FOMO short, cũng không ai long. Mọi người chỉ đứng ngoài. Số dư Bitcoin trên các sàn giao dịch tăng nhẹ 2% - có vẻ như một số holder đang chuyển tiền ra bán, nhưng tốc độ chậm. Đây không phải là panic sell, mà là "chán quá thì bán".
Năm 2021, tôi từng viết bài "NFT: Ảo tưởng thanh khoản" khi thấy chỉ 2% CryptoPunks được giao dịch trong 24h. Lúc đó cộng đồng phản đối dữ dội. Nhưng sau đó bear market xác nhận: khi không có người mua, giá trị giảm dần chứ không sụp đổ. Bitcoin bây giờ cũng vậy. Nhưng có một điểm khác: Bitcoin có ETF. Các quỹ như BlackRock đã mua hơn 300.000 BTC trong năm 2024. Nếu tổ chức tiếp tục mua, sự phai nhạt của nhà đầu tư lẻ có thể chỉ là tạm thời. Tuy nhiên, khối lượng ETF cũng giảm 60% so với tháng 1/2025.
Phần phe bò có lý. Thị trường hiện tại không có đòn bẩy quá mức. Tỷ lệ thanh lý long/short cân bằng. Stablecoin tổng thể vẫn ở mức cao ($180B). Điều này khác hẳn 2018 khi stablecoin chiếm chưa tới 5% thị trường. Điều đó có nghĩa: tiền vẫn ở trong hệ sinh thái, chỉ là đang nằm im. Một đợt tăng nhẹ có thể kích hoạt dòng tiền đó. Nhưng tôi không tin vào "cú hích" nếu sự quan tâm không quay lại.
Tôi đã thấy điều này xảy ra trước đây. Năm 2017, tôi phát hiện mâu thuẫn trong whitepaper EOS giữa DPoS và tuyên bố phi tập trung. Tôi dành 3 tuần tính toán xác suất bỏ phiếu và kết luận: nó tập trung hơn Bitcoin. Bài viết của tôi có 500 lượt đọc. Sau đó EOS đạt đỉnh $23 rồi sụp đổ về $1. Không phải vì bài viết của tôi, mà vì sự quan tâm biến mất khi không có ứng dụng thực tế. Bitcoin có ứng dụng thực tế không? Nó vẫn là cửa ngõ vào crypto, là tài sản dự trữ. Nhưng nếu không có câu chuyện mới, nó sẽ chết từ từ.
Hãy nhìn vào chỉ số HODLer dài hạn (coins held >1 năm): tỷ lệ này đang giảm từ 70% xuống 65% trong 3 tháng qua. Những người nắm giữ lâu nhất đang bắt đầu bán. Họ không sợ hãi, họ chỉ cảm thấy rằng đỉnh $126,000 là đủ. Nếu họ bán tiếp, giá sẽ tiếp tục giảm mà không có lực cản nào đáng kể. Đây là điều khác biệt: những người bán là những người từng rất kiên định. Khi họ rời đi, không ai thay thế họ.
Vậy câu hỏi thực sự là: Khi nào sự quan tâm quay lại? Hay có thể nó sẽ không bao giờ quay lại, giống như Myspace? Tôi không nghĩ Bitcoin chết hoàn toàn, vì nó đã trở thành tài sản quốc gia ở El Salvador và được các quỹ hưu trí nắm giữ. Nhưng tăng trưởng theo cấp số nhân có thể đã kết thúc. Nếu bạn đang chờ một tín hiệu mua rõ ràng, hãy nhìn vào funding rate và khối lượng: khi funding rate âm sâu dưới -0.05% và khối lượng spot tăng đột biến, đó mới là đáy. Hiện tại, chưa có tín hiệu đó.
Tôi kết thúc bằng một câu hỏi: Bạn có dám mua khi không ai quan tâm? Lịch sử dạy rằng những khoản lợi nhuận lớn nhất đến từ việc mua khi sự im lặng bao trùm. Nhưng im lặng hiện tại có thể kéo dài hơn bạn tưởng.
