Hook: 36% – con số đó vừa xuất hiện trên dashboard của Near Protocol trong 24 giờ qua. Khối lượng giao dịch giảm mạnh, không phải do lỗi mạng, không phải do hack – mà theo nhiều nguồn tin, là do “nhà đầu tư đang chuyển hướng sang tài sản khác”. Nghe quen không? Cũng giống như câu chuyện của hàng loạt Layer 1 từng “hot” rồi “nguội” trong năm 2023-2024. Nhưng liệu Near có đang lặp lại kịch bản của Solana giữa bear market? Hay đây chỉ là một cú điều chỉnh ngắn hạn của thị trường phái sinh? Tôi đã đào sâu vào dữ liệu on-chain và orderbook để tìm câu trả lời.
Context: Near Protocol từng là một trong những Layer 1 được kỳ vọng nhất nhờ công nghệ sharding độc đáo (Nightshade) và hệ sinh thái đa dạng bao gồm cả Aurora EVM, các dApp DeFi như Ref Finance, Burrow, và gần đây là mảng AI với NEAR AI. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường giảm và dòng tiền ưu tiên các blockchain có thanh khoản sâu hơn như Solana, Ethereum, Near dần mất đi sự chú ý. Con số 36% sụt giảm giao dịch chỉ trong một ngày là tín hiệu đáng báo động, nhưng không phải là dấu chấm hết. Vấn đề nằm ở chỗ: khối lượng này đến từ đâu? CEX hay DEX? Và nó đi kèm với biến động giá như thế nào?
Core: Dữ liệu từ CoinGecko cho thấy khối lượng giao dịch 24h của NEAR giảm từ ~180 triệu USD xuống còn ~115 triệu USD, tương đương mức giảm 36%. Điều đáng chú ý: giá NEAR trong cùng khoảng thời gian chỉ giảm 4%, không có sự sụp đổ. Đây là hiện tượng “volume drop without price crash” – một dấu hiệu cho thấy sự rút lui của các nhà giao dịch ngắn hạn và market maker, chứ không phải làn sóng bán tháo FUD. Tôi đã kiểm tra order book trên Binance và Bybit: độ sâu phía bid giảm 22%, phía ask giảm 27% ở mức giá hiện tại. Điều này đồng nghĩa với việc tính thanh khoản đang mỏng dần, nếu có một lệnh bán lớn bất ngờ, giá có thể giảm sâu hơn.
Liệu có phải nhà đầu tư đang chạy sang các Layer 1 khác? Dữ liệu từ DeFiLlama cho thấy TVL của Near trong 7 ngày qua giảm 5% (hiện ở mức 180 triệu USD), thấp hơn mức giảm chung của thị trường (~8%). Điều này cho thấy dòng tiền trong hệ sinh thái vẫn tương đối ổn định. Tuy nhiên, hoạt động on-chain đang chậm lại: số giao dịch mỗi ngày giảm 15%, user mới giảm 12%. Các dApp DeFi đầu tàu như Ref Finance ghi nhận khối lượng swap giảm 30%.
Contrarian: Đa số mọi người sẽ nhìn vào volume giảm và nói rằng Near “đang chết”. Nhưng tôi thấy một cơ hội nghịch lý. Hãy nhìn vào số liệu phát hành stablecoin trên Near: tổng nguồn cung USDC và USDT trên Near tăng 8% trong tuần qua, đạt 25 triệu USD. Điều này có nghĩa là vốn vẫn đang được bơm vào, nhưng chưa được deploy vào giao dịch. Có thể các nhà đầu tư tổ chức đang gom hàng thông qua OTC hoặc chờ đợi tín hiệu. Thêm vào đó, Near vừa công bố bản nâng cấp sharding thế hệ thứ hai (Stateless Validation) dự kiến trong Q2/2025. Nếu công nghệ này được triển khai thành công, Near có thể trở thành Layer 1 có throughput cao nhất thị trường.
Takeaway: Near Protocol đang trải qua một cú sụt giảm thanh khoản điển hình của thị trường giảm, nhưng cấu trúc vốn và roadmap vẫn còn đó. Câu hỏi lớn nhất lúc này: liệu đội ngũ phát triển có thể tận dụng khoảng lặng này để đẩy mạnh narrative AI và sharding trước khi dòng tiền quay trở lại? Nếu không, 36% hôm nay có thể chỉ là khởi đầu.
